Wybór formy opodatkowania to jedna z pierwszych decyzji przy zakładaniu firmy - i jedna z tych, które najbardziej wpływają na to, ile zostaje w kieszeni. Dla jednoosobowej działalności do wyboru są najczęściej trzy opcje: skala podatkowa, podatek liniowy i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Każda pasuje do innej sytuacji.
Skala podatkowa - podstawowe zasady
Na skali płacisz 12% od dochodu (przychód minus koszty) do 120 000 zł rocznie i 32% od nadwyżki. Do tego dochodzi kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł. Skala pozwala też korzystać z ulg, np. ulgi na dzieci, oraz rozliczyć się wspólnie z małżonkiem. To dlatego często wybierają ją osoby, które dopiero zaczynają albo mają sporo kosztów.
Podatek liniowy - podstawowe zasady
Na liniowym płacisz 19% od dochodu, niezależnie od jego wysokości, ale bez kwoty wolnej i bez większości ulg (nie ma np. ulgi na dzieci ani wspólnego rozliczenia z małżonkiem). Liniowy zaczyna się opłacać zwykle wtedy, gdy dochód wyraźnie przekracza próg 120 000 zł rocznie, a firma ma realne koszty.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych - podstawowe zasady
Na ryczałcie podatek liczy się od przychodu. Stawka zależy od rodzaju działalności - inna jest np. w handlu, inna w usługach budowlanych, a inna w IT czy w wolnych zawodach. Ryczałt jest wygodny, gdy firma ma niewiele kosztów, np. usługi oparte na własnej pracy. Gdy kosztów jest dużo, zwykle przestaje się opłacać.
| Forma | Od czego podatek | Koszty | Ulgi i wspólne rozliczenie |
|---|---|---|---|
| Skala | Od dochodu, 12% i 32% | Tak | Tak |
| Liniowy | Od dochodu, 19% | Tak | W większości nie |
| Ryczałt | Od przychodu, stawka wg działalności | Nie | Ograniczone |
Składka zdrowotna a forma opodatkowania
Forma opodatkowania działalności gospodarczej wpływa również na sposób ustalania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W przypadku skali podatkowej składka wynosi zasadniczo 9% podstawy jej wymiaru, natomiast przy podatku liniowym - 4,9%, z uwzględnieniem ustawowych zasad dotyczących minimalnej składki. Przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych wysokość składki jest uzależniona od odpowiedniego przedziału przychodów oraz ustawowo określonej podstawy jej wymiaru. Zasady ustalania i rozliczania składek zdrowotnych różnią się w zależności od wybranej formy opodatkowania.
Kiedy można zmienić formę opodatkowania
Formę wybierasz przy zakładaniu firmy we wniosku CEIDG. Później zmienić ją można co do zasady raz w roku - do 20 lutego (albo do 20 dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągniesz pierwszy przychód w danym roku). Jeśli nic nie zmienisz, zostajesz przy dotychczasowej formie.
Najczęstsze pytania
Czy na ryczałcie mogę odliczać koszty?
Nie. Na ryczałcie podatek liczy się od przychodu, więc koszty nie zmniejszają podatku. Dlatego ryczałt opłaca się głównie przy niskich kosztach.
Czy na podatku liniowym mogę rozliczyć się z małżonkiem?
Nie. Wspólne rozliczenie z małżonkiem i ulga na dzieci są dostępne przy rozliczeniu na skali podatkowej.
Do kiedy mogę zmienić formę opodatkowania?
Co do zasady do 20 lutego danego roku albo do 20 dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągniesz pierwszy przychód w roku. Zmianę zgłasza się w CEIDG.
Czy składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania?
Tak. Na skali wynosi 9% dochodu, na liniowym 4,9% dochodu, a na ryczałcie zależy od progu rocznego przychodu. W każdej formie obowiązuje minimalna składka.
